PERİYODİK KONTROLLER

Kayseri Vizyon OSGB

PERİYODİK KONTROLLER


Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yürütmesinde olan 25.04.2013 Tarih ve 28628 Sayılı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin amacı işyerlerinde kullanılan iş ekipmanlarının sağlık ve güvenlik çerçevesinde uyulması gereken asgari şartları belirlemektir. Yönetmeliğe göre İş ekipmanlarının periyodik muayeneleri, Ulusal ve Uluslararası standartlarda belirtilen kriterlerde ve aralıklarda, üretici verileri ve fen ve teknik gereklilikler dikkate alınarak yapılmalıdır.


İŞ EKİPMANI NEDİR PERYODİK KONTROLÜ NEDEN YAPILIR?


En genel anlamda iş ekipmanı; bir işin yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet, tesis ya da tesisattır. İş ekipmanları; 25 Nisan 2013 tarihinde yayınlanan İş Ekipmanlarının kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereği, hizmet talep eden kuruluşun yaptırmış olduğu risk değerlendirmesindeki muayene periyotlarına göre, yönetmelikte belirlenmiş azami süreleri de aşmayacak şekilde muayene edilmelidir. İş ekipmanları muayene edilirken Yönetmelikte belirtilen standartlar ve temel gereklilikler esas alınır. Muayene edilen ekipmanların durumu iş yerinde sağlık ve güvenlik tedbirleri yönünden bir rehber olmaktadır. Bu rehber ile tespit edilen bulguların giderilmesi işletmelerdeki iş kazalarının önlenmesi, ayrıca ekipmanların sorunsuz çalışması ile işletmenin üretim kaybının olmaması sağlanacaktır. Kısacası Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yürütmesinde olan bu yönetmelik hem işçiyi hem de işvereni koruma altına alan bir yönetmeliktir.


HANGİ EKİPMANLARA PERYODİK KONTROL YAPILMALIDIR?


İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre bir işin yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet, tesis ya da tesisatlar muayene edilir. Bu ekipmanlar yönetmelikte; Basınçlı kaplar, kaldırma iletme ekipmanları, tesisatlar ve tezgahlar olmak üzere dört ayrı grupta ele alınmış. Kazan, hidrofor, genleşme tankı, hava tankları, dikişli-dikişsiz tüpler, Sıvılaştırılmış yeraltı ve yer üstü gaz tankları, kriyojenik tanklar, asetilen tüpleri ve tehlikeli sıvıların bulunduğu tank ve depolar basınçlı kaplar sınıfı ekipmanlarıdır. Forklift, transpalet, çeşitli vinç tipleri, yürüyen merdiven ve bantlar, araç kaldırma lifti, çeşitli hidrolik ve mekanik kaldırıcılar, yapı iskeleleri, inşaat makinaları kaldırma iletme makinaları sınıfı ekipmanlarıdır. Yangın tesisatı ve boru tesisatları, havalandırma ve klima tesisatları, elektrik tesisatı, topraklama tesisatları ve paratonerler, tesisat sınıfı ekipmanlarıdır. Takım tezgahları, cnc makinaları gibi talaşlı imalat makinaları tezgahlar sınıfı ekipmanlarıdır.

PERYODİK KONTROLLERİ KİMLER YAPABİLİR?


İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre basınçlı kapları, kaldırma iletme ekipmanlarını, yangın ve havalandırma tesisatlarını makine mühendisleri ve makine teknikerleri, elektrik tesisat kontrollerini, paratoner ve topraklama testlerini Elektrik ya da Elektrik – Elektronik mühendis ve teknikerleri periyodik muayeneyi yapmaya yetkili kişilerdir. Basınçlı kapların ve mekanik tesisatların periyodik muayeneleri, tahribatsız muayene yöntemleri ile yapılması gerektiği durumlarda muayene personelinin TS EN ISO 9712 standardına göre eğitim almış mühendisler ve aynı eğitimi almış teknikerler tarafından yapılabilir. Muayene yapacak kişi ya da kuruluşlara akreditasyon, yetkilendirme ve eğitim zorunluluğu getirmeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkilidir. Birçok işletme, şu an yönetmelikte Akreditasyon şartı aranmazken periyodik muayenelerini 17020 muayene kapsamına sahip A tipi muayene kuruluşlarından talep etmektedir. TÜRKAK tarafından akredite edilen kuruluşlar, kalite yönetim sisteminin, muayene esnasında kullanılan her türlü ölçme ve kontrol cihazlarının ve eğitimli personellerinin sürekli denetlenmesi işletmeler tarafından güven verici olma sebebi ile tercih edilmektedir.

PERİYODİK KONTROLLER NASIL YAPILIR?


Periyodik muayeneler hidrostatik testler, ağırlık testleri, görsel testler, tahribatsız muayeneler ve cihazlarla tespitler şeklinde muayene edilmektedir. Hidrostatik testler için basınçlı ekipmanın giriş çıkış vanaları, emniyet ventili bağlantısı işletmeye giden hatlardan ayrılır ve flanş ya da kör tapa kullanılarak körlenir. Tank, en üst noktasından taşıncaya kadar test akışkanı ile doldurulur. En yaygın olarak kullanılan test akışkanı maksimum 25 0C de sudur. Tamamen test akışkanı ile doldurulan tank yavaş yavaş basınçlandırılır. Ağırlık testleri için kaldırma iletme ekipmanının tipine göre ve standartlarda belirtilen şartlara göre ağırlık testine tabi tutulur. Hidrostatik test yapılamayan basınçlı ekipman veya tesisatlar için tahribatsız muayene yöntemlerinden en genel olarak manyetik parçacık, penetrant ve ultrasonik kalınlık ölçümü yöntemlerinden biri veya birkaçı ile test edilir. Herhangi bir yöntem ile kesin kanaat getirilemeyen muayenelerde, muayene uzmanı, ekipmanın muayenesi için farklı bir yöntem önerebilir. Yangın tesisatları hidrostatik test ile ve ayrıca havalandırma tesisatları gibi görsel kontroller yapılarak muayene edilmektedir. Elektrik tesisatları, topraklama ölçümleri ve paratoner testleri ise hem görsel hem de test cihazı kullanılarak muayene yapılmaktadır.

KALDIRMA ARAÇLARI


İlgili Mevzuat : İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
Resmi Gazete Tarihi : 25.04.2013 Sayısı : 28628
Kontrol Periyodu : Kaldırma makineleri ve araçlarının test ve kontrolleri, her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından ve çelik halatlar, zincirler, kancalar, sapanlar, kasnaklar, frenler ve otomatik durdurucular, (Standartlarda süre belirtilmemişse) YILDA BİR yapılmalıdır.
Yapılan Test ve Muayene Adı :
Köprü Vinç Periyodik Kontrolü,
Tavan Vinç Periyodik Kontrolü,
Monoray Vinç Periyodik Kontrolü,
Pergel Vinç Periyodik Kontrolü,
Kule Vinç Periyodik Kontrolü,
Mobil Vinç Periyodik Kontrolü,
Gırgır Vinç Periyodik Kontrolü,
Araç Üstü Vinç Periyodik Kontrolü,
Caraskal Periyodik Kontrolü,
Yük Asansörü Periyodik Kontrolü,
Dış Cephe Asansörü Periyodik Kontrolü,
Forklift Periyodik kontrolü,
Lift Periyodik Kontrolü,
Transpalet Periyodik kontrolü,
Halat & Sapan Kontrolleri,
Platform Periyodik Kontrolü,
Yürüyen Merdiven ve Yürüyen Bant Periyodik Kontrolü,
Tezgâhların Periyodik Kontrolü.

TOPRAKLAMA TESİSATLARI


Elektrik akımının her zaman en kolay ve direnci en düşük yolu tercih edeceği unutulmamalıdır. Bu yüzden; İnsan sağlığını ve cihazların kullanım ömrünü korumak için elektrik kaçağı riskine karşı topraklama kesinlikle yapılmalı ve belirlenen periyodlarda topraklama ölçümleri yapılarak da bunun işlevselliği kontrol edilmelidir. Topraklamanın amacı kaçak elektriğin bir iletken vasıtası ile toprağa akmasını sağlamaktır. Dolayısı ile; hem son kullanıcı noktalarında ( priz vb.) hem de elektrik ile çalışan cihazlarda oluşabilecek olası bir elektrik kaçağı riskine karşı iş sağlığı ve güvenliği açısından hayati bir öneme sahiptir. Topraklaması yapılmış sistemde; Elektrik kaçağı olan bir iletkene (ürüne, malzemeye, vb) bir kişi tarafından dokunulduğunda elektrik akımı insan üzerinden değil, toprak hattı üzerinden geçer ve çarpılma tehlikesi ortadan kalkmış olur. Bunun için topraklama direncinin 0(sıfır)’a yakın olması istenilir. Bu senaryonun tam tersi, topraklamanın olmadığı düşünüldüğünde ise can ve mal kayıplarına kadar varabilecek hasarlar ortaya çıkabilmektedir. Topraklama tesisatı can ve mal güvenliği güvenliğini korur. Topraklama ölçümleri periyodik olarak yapılır. Enerji Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan 21.08.2001 tarih ve 24500 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği Madde-10’a göre ölçümler yapılır. Topraklama tesislerinin işletme dönemi içindeki muayene, ölçme ve denetlemelere ilişkin önerilen periyotları şöyledir:

– Elektrik üretim iletim ve dağıtım tesisleri için (enerji nakil ve dağıtım hatları hariç) : 2 yıl
– Enerji nakil ve dağıtım hatları için : 5 yıl (Sanayi tesisleri ve ticaret merkezleri için);
– Topraklamalara ilişkin dirençlerin muayene ve ölçülmesi : 1 yıl
– Topraklama tesisleri ile ilgili diğer muayene, ölçme ve kontroller : 2 yıl
– Sabit işletme elemanları için : 1 yıl
– Yer değiştirebilen işletme elemanları için : 6 ay

Topraklama kanuni bir zorunluluktur. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 21.08.1984 tarih ve 18565 sayılı Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğinin 44.maddesinde Topraklayıcılara ve Topraklama Tesislerine dair genel hükümler ve 45. Maddesinde ‘’Gerilimli Bölümlere dolaylı olarak dokunmaya karşı koruma düzenlerinin denetlenmesi’’ maddeleri 25.04.2013 tarih ve 28608 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ‘’İş ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartları yönetmeliği’’dir. Topraklama direnci ölçümlerinde kullanılan cihazlar senede en az bir defa kalibre edilir. Ölçümler Elektrik Mühendisleri, Elektrik-Elektronik Mühendisleri, Elektrik Teknikerleri tarafından yapılabilir.

BASINÇLI EKİPMANLAR


Kazanlar, hidroforlar, genleşme tankları, kompresör hava tankları, otoklavlar gibi basınçlı ekipmanların testleri İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince yılda bir kere en az muayene edilmelidir. Basınç testleri işletme basınçlarının 1,5 katında yapılmalıdır.

- Buhar kazanı, kızgın yağ kazanı periyodik muayenesi TS EN 13445-5 ve TS 2025
- Kalorifer kazanı periyodik muayenesi TS EN 12952-6
- Kompresör hava tankı periyodik muayenesi TS EN 1012-1:2010, TS EN 13445-5 ve TS 1203 EN 286-1
- Hidrofor, genleşme tankı periyodik muayenesi TS EN 13445-5
- Sıvılaştırılmış LPG tankları periyodik muayeneleri TS EN 12817, TS EN 12819, TS 55, TS 1445 ve TS 1446
- Kriyojenik tanklar periyodik muayeneleri TS EN 13458-3, TSS EN 13530-3, TS EN 1251-3 ve TS EN 14197-3
- Tehlikeli sıvıların bulunduğu tank ve depolar API 650, API 653

ELEKTRİK TESİSATLARI


İlgili Mevzuat : Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
Resmi Gazete Tarihi : 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı : 24500
Kontrol Periyodu :
1) Elektrik üretim iletim ve dağıtım tesisleri (enerji nakil ve dağıtım hatları hariç) için: 2 yıl
2) Enerji nakil ve dağıtım hatları için: 5 yıl
3) Sanayi tesisleri ve ticaret merkezleri için:
- Topraklamalara ilişkin dirençlerinin muayene ve ölçülmesi: 1 yıl
- Topraklama tesisleri ile ilgili diğer muayene, ölçme ve kontroller: 2 yıl
4) Sabit olmayan tesisler için:
- Sabit işletme elemanları için: 1 yıl
- Yer değiştirebilen işletme elemanları için: 6 ay
5) Parlayıcı, Patlayıcı Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerleri ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük kapsamındaki topraklama tesisleri ile ıslak ortamlarda çalışılan işyerlerindeki topraklama tesislerinin muayene, ölçme ve denetleme periyotları bir yılı aşamaz.
Yapılan Test ve Muayene Adı :
- Makine Bazlı Topraklama Kontrolü,
- Paratoner Topraklama Kontrolü
İlgili Mevzuat : İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
Resmi Gazete Tarihi : 25.04.2013 Sayısı:28628
Kontrol Periyodu : Yılda Bir
Yapılan Test ve Muayene Adı : Ø Elektrik ve Aydınlatma Tesisatı Kontrolü